Giờ ghi trên giấy triệu tập là giờ bạn phải có mặt, không phải giờ phiên toà chắc chắn bắt đầu: một phòng xử có thể xếp nhiều phiên trong ngày, phiên trước kéo dài, hoặc toà phải chờ đủ người tham gia. Sau khi bắt đầu, phần xét hỏi, tranh luận và nghị án có thể kéo phiên sang buổi chiều; vụ phức tạp có thể xử nhiều ngày hoặc hẹn ngày khác mới tuyên án. Vì vậy, người đi toà nên chuẩn bị cho cả ngày, không chỉ cho một buổi.
Bài này giải thích những lý do phổ biến khiến lịch ở toà trôi đi, và gợi ý cách lo ăn uống, đi lại, công việc, gia đình để bạn không phải bỏ dở giữa chừng hay rời toà trong lúc phiên đang chờ mình.
Vì sao phiên toà hay bắt đầu muộn hơn giờ hẹn
Lý do thường gặp nhất là lịch xếp chồng. Một phòng xử, một thẩm phán có thể có hai ba việc trong cùng buổi sáng: một phiên họp hoà giải, một phiên xử ngắn, một phiên xử dài. Chỉ cần việc trước có thêm vài câu hỏi hay một đương sự trình bày dài, mọi việc sau bị đẩy lùi. Sau khi toà án tổ chức lại từ 1/7/2025, nhiều toà án nhân dân khu vực tiếp nhận hồ sơ của nhiều địa bàn cũ cùng lúc, nên lịch làm việc ở một số nơi khá dày.
Lý do thứ hai là chờ đủ người. Trước khi khai mạc, thư ký phải kiểm tra sự có mặt của những người được triệu tập. Nếu kiểm sát viên, người làm chứng, người phiên dịch hay một đương sự đến muộn, toà có thể chờ thêm một khoảng để tránh phải hoãn cả phiên. Bạn có thể thấy mình đã ngồi sẵn từ sớm mà phiên chưa mở chỉ vì một người khác đang trên đường.
Lý do thứ ba là thủ tục đầu phiên. Phổ biến lý do phiên toà, kiểm tra căn cước, giải thích quyền và nghĩa vụ, hỏi về việc thay đổi người tiến hành tố tụng — tất cả mất thời gian, nhất là khi có nhiều đương sự. Hiểu được những lý do này giúp bạn bớt sốt ruột và không hiểu nhầm rằng toà làm việc tuỳ tiện.
Một ngày ở toà có thể kéo dài đến đâu
Mỗi vụ việc khác nhau. Bảng dưới đây mô tả các giai đoạn của một phiên xử sơ thẩm dân sự điển hình và những yếu tố làm từng giai đoạn dài ra, để bạn ước lượng cho vụ của mình.
| Giai đoạn | Điều diễn ra | Yếu tố khiến kéo dài |
|---|---|---|
| Chờ khai mạc | Báo có mặt, ngồi chờ ở sảnh hoặc trong phòng xử | Phiên trước chưa xong, thiếu người được triệu tập |
| Thủ tục bắt đầu phiên | Chủ toạ khai mạc, kiểm tra người tham gia, giải thích quyền | Nhiều đương sự, cần phiên dịch, có đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng |
| Tranh tụng: trình bày, hỏi | Các bên trình bày, hội đồng và các bên hỏi, xem xét chứng cứ | Nhiều tài liệu, nhiều người làm chứng, lời khai mâu thuẫn |
| Tranh luận | Các bên phát biểu ý kiến, đối đáp | Có luật sư nhiều bên, có vấn đề pháp lý phức tạp |
| Nghị án | Hội đồng xét xử vào phòng nghị án, các bên chờ bên ngoài | Vụ phức tạp, nhiều yêu cầu phải giải quyết |
| Tuyên án | Chủ toạ hoặc thành viên hội đồng đọc bản án, mọi người đứng nghe | Bản án dài, nhiều nội dung |
Một phiên xử đơn giản có thể xong trong buổi sáng; phiên có nhiều chứng cứ và người làm chứng thường sang chiều. Trường hợp vụ án lớn, toà thường dự kiến số ngày xử từ trước và ghi trong thông báo.
Nghị án lâu và hoãn tuyên án sang ngày khác
Sau phần tranh luận, hội đồng xét xử vào phòng nghị án để thảo luận và biểu quyết. Thời gian nghị án phụ thuộc độ phức tạp: có khi chỉ ba bốn mươi phút, có khi cả buổi. Trong lúc đó, các bên chờ ở ngoài hoặc trong phòng xử theo hướng dẫn của thư ký. Đây là lúc nhiều người rời đi ăn trưa rồi quay lại muộn, lỡ phần tuyên án. Nếu muốn rời đi, hãy hỏi thư ký dự kiến bao giờ tuyên án và để lại số điện thoại.
Với vụ án có nhiều tình tiết phức tạp, Bộ luật Tố tụng dân sự cho phép hội đồng xét xử quyết định thời gian nghị án dài hơn, trong giới hạn luật định tính bằng ngày làm việc, và phải thông báo ngày giờ, địa điểm tuyên án cho những người tham gia. Khi đó bạn phải quay lại toà vào ngày tuyên án. Nếu không đến được, toà vẫn tuyên án và bản án sẽ được giao hoặc gửi cho bạn sau.
Điều cần nhớ là thời hạn kháng cáo bản án sơ thẩm dân sự tính từ ngày tuyên án đối với người có mặt; người vắng mặt tại phiên toà có lý do chính đáng thì tính từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết. Vì vậy, nếu đã có mặt từ đầu, bạn nên cố gắng ở lại nghe tuyên án hoặc ít nhất biết chính xác ngày tuyên để không bỏ lỡ thời hạn.
Ăn uống, nghỉ trưa và sức khoẻ trong một ngày dài
Những chuyện tưởng nhỏ lại khiến nhiều người mệt lả hoặc bỏ về giữa chừng. Chuẩn bị trước giúp bạn giữ sức đến phần cuối.
- Ăn sáng đầy đủ trước khi đi: bạn không biết phiên sẽ nghỉ lúc nào; đói và căng thẳng cùng lúc làm khó tập trung.
- Mang nước và đồ ăn nhẹ: dùng ở sảnh lúc chờ hoặc lúc tạm nghỉ, không mang vào ăn trong phòng xử. Nhiều trụ sở mới không có căng tin và ít hàng quán quanh đó.
- Biết giờ nghỉ trưa của toà: phiên kéo dài thường tạm nghỉ trưa rồi tiếp tục buổi chiều; hỏi thư ký giờ tiếp tục và quay lại sớm vài phút.
- Thuốc đúng giờ: người tiểu đường, huyết áp, tim mạch đặt nhắc giờ uống thuốc; nếu cần ăn đúng giờ, xin phép chủ toạ khi thấy mệt.
- Đi vệ sinh trước giờ khai mạc và trong lúc tạm nghỉ: rời phòng xử giữa lúc đang hỏi phải xin phép, và có thể bạn đang là người cần trả lời.
- Ghế cứng, phòng lạnh: một áo khoác mỏng giúp bạn ngồi lâu dễ chịu hơn; người đau lưng có thể xin đổi tư thế lúc tạm nghỉ.
Nếu thấy chóng mặt, khó thở trong lúc phiên đang diễn ra, hãy giơ tay báo ngay. Sức khoẻ của bạn được ưu tiên hơn tiến độ phiên toà, và chủ toạ có quyền cho tạm nghỉ.
Công việc, gia đình và phương tiện đi lại
Xin nghỉ cả ngày, kể cả khi nghĩ chỉ mất một buổi. Quay về chỗ làm sớm luôn dễ hơn phải gọi điện xin thêm giờ khi phiên đang dở. Báo trước cho quản lý rằng phiên toà có thể kéo dài.
Sắp xếp người đón con, chăm người già. Nhờ người thân sẵn sàng đón con thay nếu phiên sang chiều. Trẻ nhỏ thường không được vào phòng xử, nên đừng tính phương án mang con theo rồi trông trong phòng.
Kiểm tra giờ đóng cửa bãi gửi xe. Một số bãi xe quanh trụ sở toà chỉ mở trong giờ hành chính. Nếu tuyên án muộn, bạn có thể thấy bãi đã khoá. Hỏi người trông xe từ sáng.
Người ở xa nên tính phương án nghỉ lại. Sau khi sắp xếp toà án năm 2025, nhiều người phải đi khá xa đến trụ sở mới. Nếu phiên dự kiến kéo dài hoặc hẹn tuyên án ngày hôm sau, ở lại một đêm gần toà thường an toàn hơn đi về trong đêm.
Giữ điện thoại có pin nhưng ở chế độ im lặng. Bạn cần liên lạc với người nhà lúc tạm nghỉ, nhưng tiếng chuông trong phòng xử sẽ bị nhắc nhở. Sạc dự phòng là món nên có.
Phiên xử kéo dài nhiều ngày: khi nào xảy ra và lo trước những gì
Phần lớn vụ việc dân sự, hôn nhân, lao động được xử trong một ngày. Phiên kéo dài nhiều ngày thường gặp ở vụ án hình sự có nhiều bị cáo, nhiều bị hại; vụ kinh doanh thương mại có khối lượng chứng cứ lớn; hoặc vụ có nhiều người làm chứng, người giám định cần được hỏi. Trong những vụ này, thông báo hoặc quyết định đưa vụ án ra xét xử thường đã ghi thời gian dự kiến, ví dụ giả định từ thứ Hai đến thứ Tư, và chủ toạ sẽ thông báo lịch làm việc cụ thể mỗi cuối ngày.
Nếu bạn là đương sự hoặc bị hại, hãy tính trọn số ngày dự kiến cộng thêm một ngày dự phòng khi xin nghỉ, vì phiên có thể kéo dài hơn kế hoạch. Người ở tỉnh khác nên đặt chỗ nghỉ gần trụ sở toà, có chỗ để tài liệu gọn gàng và ngủ đủ giấc giữa các ngày xử. Đồ ăn, thuốc, quần áo thay cho nhiều ngày nên chuẩn bị một lần từ đầu.
Người làm chứng trong phiên nhiều ngày thường chỉ được gọi vào một buổi nhất định. Bạn có thể hỏi thư ký dự kiến ngày, buổi mình được hỏi để không phải ngồi chờ suốt cả tuần, đồng thời để lại số điện thoại để toà gọi khi lịch thay đổi. Ghi chép lại mỗi lời thông báo của chủ toạ cuối ngày là thói quen giúp bạn không nhầm giờ quay lại hôm sau.
Khi phiên toà bị hoãn ngay tại chỗ
Đôi khi bạn chờ cả buổi rồi được thông báo phiên toà hoãn, chẳng hạn vì một đương sự vắng mặt có lý do, cần thu thập thêm chứng cứ hoặc một thành viên hội đồng không thể tiếp tục. Chuyến đi không hoàn toàn uổng phí nếu bạn làm mấy việc dưới đây.
- Nghe kỹ lý do hoãn và thời gian dự kiến mở lại phiên toà mà chủ toạ thông báo.
- Hỏi thư ký về quyết định hoãn phiên toà và cách bạn nhận văn bản này.
- Nếu thư ký giao giấy triệu tập cho lần sau ngay tại chỗ, ký nhận và đối chiếu ngày giờ.
- Xin xác nhận đã có mặt nếu bạn cần cho chỗ làm hoặc cho đề nghị thanh toán chi phí với tư cách người làm chứng.
- Cập nhật lại kế hoạch: xin nghỉ cho ngày mới, báo người nhà, chuẩn bị bổ sung tài liệu nếu toà yêu cầu.
Phiên toà bị hoãn không có nghĩa là có điều bất lợi cho bạn. Đó là một bước bình thường trong tố tụng, nhằm bảo đảm phiên xử diễn ra đầy đủ và đúng thủ tục.
Câu hỏi thường gặp
Chờ quá lâu thì có được xin về rồi quay lại sau không?
Bạn có thể hỏi thư ký về thời gian dự kiến, nhưng không nên tự ý rời đi khi phiên của mình chưa bắt đầu. Nếu toà gọi tên mà bạn không có mặt, bạn có thể bị coi là vắng mặt. Nếu thật sự phải đi, hãy báo thư ký, để lại số điện thoại và quay lại đúng hẹn.
Nghị án xong mà toà hẹn hôm khác mới tuyên án thì có phải đến không?
Bạn nên đến để nghe trực tiếp và nhận thông tin về quyền kháng cáo. Nếu không đến được, toà vẫn tuyên án và gửi bản án sau; khi đó thời hạn kháng cáo của người vắng mặt có thể tính khác. Hãy hỏi thư ký về cách nhận bản án trong trường hợp vắng mặt.
Phiên toà xử nhiều ngày thì có giấy triệu tập cho từng ngày không?
Thông thường thông báo hoặc quyết định đưa vụ án ra xét xử đã ghi thời gian dự kiến. Nếu phiên tiếp tục sang ngày hôm sau, chủ toạ sẽ thông báo tại phiên. Bạn nên ghi chép lại để sắp xếp công việc và chỗ ở.
Có được ra ngoài gọi điện trong lúc hội đồng nghị án không?
Trong lúc nghị án, các bên chờ bên ngoài phòng nghị án và có thể đi lại trong khu vực chờ theo hướng dẫn. Bạn có thể ra sảnh gọi điện nhưng không nên đi xa, vì không ai báo trước chính xác khi nào hội đồng trở lại tuyên án.
Phiên toà hoãn nhiều lần thì tiền đi lại có được ai trả không?
Đương sự thường tự chịu chi phí đi lại của mình. Người làm chứng được thanh toán chi phí hợp lý theo quy định. Nếu việc hoãn kéo dài do lỗi của một bên, bạn có thể hỏi luật sư về khả năng nêu vấn đề này trong vụ án, nhưng không nên kỳ vọng được hoàn lại.