Bộ luật Lao động không có một loại nghỉ riêng dành cho việc đi toà, nên người lao động thường dùng ngày nghỉ hằng năm, thoả thuận nghỉ không hưởng lương, hoặc đổi ca với người sử dụng lao động; nội quy hay thoả ước lao động của từng nơi có thể quy định có lợi hơn. Giấy triệu tập là căn cứ tốt để xin nghỉ, và bạn không phải kể nội dung vụ việc cho chỗ làm.
Bài này dành cho người đi làm công ăn lương, người làm tự do, công chức, học sinh sinh viên nhận giấy của toà lần đầu: chọn hình thức nghỉ nào, báo chỗ làm ra sao, chia sẻ bao nhiêu thông tin là đủ, và cần chú ý gì khi vụ việc lại liên quan đến chính nơi mình đang làm.
Luật lao động nói gì về ngày nghỉ khi phải đến toà
Bộ luật Lao động 2019 liệt kê các trường hợp nghỉ việc riêng có hưởng lương, như kết hôn, con kết hôn, cha mẹ hoặc vợ chồng, con chết. Việc đến toà án, dù là đương sự hay người làm chứng, không nằm trong danh sách này. Điều đó không có nghĩa bạn không được nghỉ, mà là bạn cần chọn một hình thức nghỉ khác và báo cho người sử dụng lao động theo đúng quy trình nội bộ.
Ngày nghỉ hằng năm, tức phép năm, là lựa chọn phổ biến nhất vì vẫn được trả lương. Nếu đã hết phép, người lao động có thể thoả thuận nghỉ không hưởng lương. Nhiều doanh nghiệp cũng cho đổi ca, làm bù, hoặc làm việc từ xa nửa ngày còn lại. Nội quy lao động, thoả ước lao động tập thể hay quy chế nội bộ có thể có quy định riêng thuận lợi hơn cho người lao động, vì vậy nên đọc lại trước khi xin nghỉ.
Điều cần tránh là nghỉ mà không báo. Vắng mặt không xin phép có thể bị coi là vi phạm kỷ luật lao động theo nội quy, và nếu kéo dài nhiều ngày thì hệ quả còn nặng hơn. Một tờ đơn xin nghỉ kèm bản chụp giấy triệu tập giúp bạn tránh hoàn toàn rủi ro này.
So sánh các hình thức nghỉ để đi toà
Mỗi hình thức có ưu và nhược điểm khác nhau. Hãy chọn theo số buổi phải đi, số ngày phép còn lại và tính chất công việc của bạn.
| Hình thức | Phù hợp khi | Cần lưu ý |
|---|---|---|
| Nghỉ hằng năm (phép năm) | Chỉ cần một vài buổi, còn ngày phép | Vẫn hưởng lương; báo trước theo quy trình nội bộ |
| Nghỉ không hưởng lương theo thoả thuận | Đã hết phép hoặc muốn giữ phép cho việc khác | Cần người sử dụng lao động đồng ý; ảnh hưởng thu nhập tháng |
| Đổi ca, làm bù | Làm việc theo ca, có đồng nghiệp đổi được | Thống nhất bằng văn bản hoặc tin nhắn để khỏi hiểu lầm về sau |
| Làm việc từ xa phần còn lại của ngày | Công việc văn phòng, buổi ở toà ngắn | Không nên hứa họp trực tuyến đúng giờ có thể đang ở toà |
| Chế độ riêng theo nội quy, thoả ước | Doanh nghiệp có quy định nghỉ việc riêng rộng hơn luật | Hỏi bộ phận nhân sự, xin xác nhận bằng văn bản |
Với vụ việc kéo dài nhiều buổi trong nhiều tháng, bạn nên trao đổi với quản lý về kế hoạch tổng thể ngay từ đầu, thay vì xin nghỉ lẻ tẻ mỗi lần nhận giấy.
Báo chỗ làm: năm bước gọn gàng
Cách báo chuyên nghiệp giúp bạn được tạo điều kiện, và cũng giữ quan hệ tốt với quản lý trong suốt thời gian theo vụ việc.
- Báo ngay khi nhận giấy triệu tập, không đợi sát ngày; nêu ngày, giờ và thời gian dự kiến vắng mặt.
- Tính dư thời gian: một buổi làm việc ghi tám giờ sáng có thể kéo đến trưa, phiên toà có thể sang chiều; đường đến trụ sở toà mới sau năm 2025 có thể xa hơn trước.
- Làm đơn xin nghỉ theo mẫu nội bộ, kèm bản chụp giấy triệu tập nếu quy trình yêu cầu; được phép che những thông tin không cần thiết.
- Bàn giao việc gấp cho đồng nghiệp, đặt trả lời tự động cho hộp thư nếu cần.
- Báo lại ngay khi có thay đổi: phiên bị hoãn, buổi làm việc dời lịch, hoặc toà hẹn thêm buổi mới.
Nếu cần giấy tờ chứng minh đã có mặt tại toà để hoàn tất thủ tục nghỉ, hãy hỏi thư ký ngay trong buổi làm việc xem toà có thể xác nhận hay không; cách làm mỗi nơi có thể khác nhau.
Đơn xin nghỉ để đi toà nên ghi những gì
Phần lớn doanh nghiệp có mẫu đơn hoặc biểu mẫu trên phần mềm nhân sự. Nếu chưa có, bạn tự viết một đơn ngắn với các nội dung dưới đây; viết rõ ràng, lịch sự, không cần kể chuyện vụ việc.
- Họ tên, bộ phận, chức danh và người quản lý trực tiếp của bạn.
- Thời gian xin nghỉ: ngày, buổi, giờ bắt đầu và giờ dự kiến quay lại, có tính dư cho thời gian đi lại.
- Lý do: được toà án triệu tập làm việc, kèm tên toà và tư cách của bạn như đương sự hay người làm chứng; không bắt buộc nêu loại tranh chấp.
- Hình thức nghỉ đề nghị: trừ vào phép năm, nghỉ không hưởng lương, hay đổi ca với đồng nghiệp nào.
- Phương án bàn giao công việc trong thời gian vắng mặt và cách liên lạc khi có việc gấp sau giờ làm việc ở toà.
- Cam kết báo lại ngay nếu lịch của toà thay đổi, kèm bản chụp giấy triệu tập đã che bớt thông tin riêng.
Giữ một bản đơn đã được duyệt, hoặc ảnh chụp tin nhắn phê duyệt trên phần mềm nội bộ. Khi vụ việc kéo dài nhiều tháng, tập đơn này giúp bạn và bộ phận nhân sự cùng theo dõi số ngày đã nghỉ mà không phải tranh luận lại từ đầu.
Chia sẻ bao nhiêu là đủ: giữ chuyện riêng tư
Người sử dụng lao động cần biết bạn vắng mặt khi nào và vì lý do hợp lệ, chứ không cần biết bạn đang ly hôn, đang tranh chấp đất với anh em, hay làm chứng trong vụ việc của ai. Giấy triệu tập thường ghi tên các bên, loại quan hệ tranh chấp, có khi cả địa chỉ; khi nộp bản chụp cho bộ phận nhân sự, bạn có thể che bớt những chi tiết này, chỉ để lại tên toà, tên bạn, ngày giờ và tư cách được triệu tập.
Trong trò chuyện với đồng nghiệp, câu "mình có việc ở toà án, việc dân sự cá nhân" là đủ. Bạn không có nghĩa vụ giải thích thêm, và cũng nên thận trọng khi kể chi tiết vụ việc ở nơi làm việc, nhất là khi vụ việc liên quan đến người quen chung, hoặc thông tin có thể bị hiểu sai rồi lan đi.
Ngược lại, quản lý trực tiếp cũng nên giữ kín những gì đã biết. Nếu bạn thấy thông tin về việc ra toà của mình bị phát tán trong cơ quan gây ảnh hưởng đến danh dự hay công việc, đó là chuyện có thể phản ánh với bộ phận nhân sự hoặc công đoàn cơ sở.
Khi vụ việc liên quan chính nơi bạn đang làm
Kiện công ty mình đang làm vẫn xin nghỉ bình thường. Người lao động đang tranh chấp với doanh nghiệp, ví dụ về tiền lương hay kỷ luật, vẫn có quyền xin nghỉ theo đúng quy trình như mọi trường hợp khác. Ghi rõ bằng văn bản, giữ bản sao đơn và tin nhắn phê duyệt để tránh tranh luận về sau.
Làm chứng trong vụ việc của công ty không có nghĩa là khai theo ý công ty. Nếu bạn được triệu tập làm chứng trong vụ việc mà công ty là một bên, bạn khai những gì mình biết một cách trung thực. Không ai có quyền yêu cầu bạn khai khác đi để đổi lấy quyền lợi công việc.
Đại diện doanh nghiệp đi toà là việc công. Nhân viên được công ty cử đi làm việc với toà theo giấy uỷ quyền là đang thực hiện nhiệm vụ, không phải nghỉ việc riêng. Nên thống nhất trước với quản lý về chi phí đi lại và cách tính giờ làm.
Bị gây khó khăn vì đi toà thì có kênh phản ánh. Nếu bị từ chối nghỉ một cách vô lý, bị trừ lương sai, hoặc bị đối xử bất lợi vì tham gia tố tụng, bạn có thể trao đổi với công đoàn, phản ánh với cơ quan quản lý nhà nước về lao động ở cấp tỉnh, hoặc tham khảo ý kiến luật sư.
Người làm tự do, công chức, học sinh sinh viên
Không phải ai đi toà cũng là người làm công ăn lương. Mỗi nhóm có vài điểm cần chuẩn bị riêng.
- Người làm tự do, chủ hộ kinh doanh: tính trước khoản thu nhập mất trong ngày, sắp xếp người trông cửa hàng, báo khách dời lịch hẹn. Nếu là người làm chứng ở xa, giữ lại vé xe, hoá đơn để đề nghị thanh toán chi phí theo quy định.
- Cán bộ, công chức, viên chức: báo thủ trưởng đơn vị theo quy chế cơ quan, dùng ngày phép hoặc hình thức nghỉ phù hợp; nếu được cử đi với tư cách đại diện cơ quan thì đó là nhiệm vụ công tác.
- Học sinh, sinh viên: xin phép giáo viên chủ nhiệm hoặc phòng công tác sinh viên, xin lịch thi bù nếu trùng ngày thi. Học sinh chưa thành niên được triệu tập thường đi cùng cha mẹ hoặc người đại diện.
- Người lao động ở khu công nghiệp làm ca: đăng ký đổi ca sớm vì tổ trưởng cần thời gian xếp người; báo ca trưởng ngay khi phiên toà bị hoãn để quay lại làm.
- Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp: nếu ngày đi toà trùng ngày phải thông báo tình trạng tìm việc, hãy hỏi trung tâm dịch vụ việc làm cách xử lý từ trước.
Dù thuộc nhóm nào, nguyên tắc chung vẫn là báo sớm, báo bằng văn bản khi có thể, và tính dư thời gian cho một buổi ở toà.
Câu hỏi thường gặp
Công ty có quyền từ chối cho nghỉ khi có giấy triệu tập của toà không?
Phép năm thường do người sử dụng lao động sắp xếp sau khi tham khảo ý kiến người lao động, và nghỉ không lương cần hai bên đồng ý. Tuy vậy, từ chối hoàn toàn khiến bạn không thể thực hiện nghĩa vụ với toà là điều khó chấp nhận về mặt hợp lý. Hãy đề nghị bằng văn bản và trao đổi để tìm phương án như đổi ca, làm bù.
Có cần nộp bản chính giấy triệu tập cho công ty không?
Không nên. Bản chính giấy triệu tập bạn cần mang theo khi đến toà. Công ty chỉ cần bản chụp hoặc ảnh chụp, và bạn có thể che bớt thông tin không liên quan như tên bên kia, nội dung tranh chấp.
Đi toà mất nửa ngày thì nên xin nghỉ nửa ngày hay cả ngày?
Nếu trụ sở toà gần và buổi làm việc ngắn, nửa ngày có thể đủ. Nhưng phiên toà, nhất là phiên có nhiều đương sự, thường kéo dài hơn dự kiến, và còn có khả năng hoãn đến buổi chiều. Với lần đầu, xin cả ngày là an toàn hơn; nếu xong sớm bạn có thể quay lại làm.
Người làm chứng có được trả bù khoản lương bị mất không?
Người làm chứng được thanh toán các chi phí hợp lý theo quy định của pháp luật tố tụng. Khoản nào được tính, mức bao nhiêu và ai chi trả phụ thuộc loại vụ việc và quy định hiện hành. Hãy hỏi thư ký toà án và giữ lại chứng từ liên quan.
Nghỉ đi toà có ảnh hưởng đến việc xét thưởng, đánh giá cuối năm không?
Nếu bạn nghỉ đúng quy trình, dùng phép năm hoặc nghỉ có thoả thuận, thì về nguyên tắc đó là ngày nghỉ hợp lệ. Cách tính vào đánh giá thi đua phụ thuộc quy chế từng nơi. Bạn có thể hỏi bộ phận nhân sự ngay khi xin nghỉ để không bất ngờ.